Informe de situación das cooperativas galegas

Prema aquí para acceder ao Informe.

Metodoloxía empregada na elaboración do informe

• Xeneralidades
• Procedemento de actualización e enquisa
• Recontos principais
• Ofrecemento dos datos

XENERALIDADES.

Tendo en conta que a dinámica de creación, transformación, etc. das cooperativas determina que constitúan un universo cambiante, aínda que en expansión, o valor e intención deste directorio, actualizando o preexistente, é divulgar a estrutura e localización das sociedades cooperativas dentro do ámbito territorial de Galicia, contemplando como variables básicas de referencia os seus datos de identificación. Por iso, toda a información recollida ten como fonte primeira a suma dos que constan no Rexistro de Cooperativas de Galicia. De acordo cunha normativa precisa, en razón das características das sociedades, este rexistro estrutúrase en catro de carácter provincial, situados nas correspondentes delegacións provinciais da Consellería de Traballo, e no Rexistro Central de Cooperativas.

Non obstante, a información obtida a partir da fonte indicada complementouse mediante unha enquisa levada a cabo pola empresa Obradoiro de Socioloxía, S.L.. Esta enquisa pretendía contrastar os datos rexistrais coas propias sociedades, e amplialos en termos dunha serie de informacións que permitan un estudo máis profundo e continuado no tempo, a partir de sucesivas reiteracións, do fenómeno cooperativista no noso país. Máis adiante aludirase o conxunto de datos de que se trata, aínda que pode adiantarse que debuxa un panorama relativamente extenso verbo do funcionamento das sociedades cooperativas, tomando como referencia o ano 2004, en perspectivas como a súa estrutura, facturación, etc., contemplándose en conxunto 55 variables diferentes.

Polo tanto, para esta actualización do Directorio de Sociedades Cooperativas procedeuse nun dobre sentido: dunha parte, identificando aquelas en situación de actividade e distinguíndoas das que cesaron nela ou están en proceso de facelo; doutra, actualizando unha serie de datos para o primeiro deses subconxuntos: o que corresponde a situacións de actividade, tomando como data de corte desa diferenciación a situación a 30 de novembro de 2004. Así, unha vez actualizados os datos, un segundo paso foi o seu tratamento, tamén en dous sentidos, que corresponden aos dous niveis de contidos que se ofrecen neste directorio:

• Elaborando unha serie de listados e fichas individualizadas para cada sociedade, cunha orde sistemática, tomando en consideración as variables de clasificación máis relevantes.
• Elaborando unha síntese estatística descritiva, tomando igualmente en conta as variables devanditas.

PROCEDEMENTO DE ACTUALIZACIÓN E ENQUISA.

Para chegar ao ofrecemento deste directorio, como se dixo, a unha primeira verificación da situación das sociedades, mediante a consulta no rexistro correspondente, seguiu unha enquisa, de carácter censal, restrinxida xa a aquelas en situación de actividade e destinada á devandita actualización dos seus datos:

• Comezouse entón polo proceso de depuración, para o que se aplicaron dous criterios:


1. Normativo. Desde este punto de vista, o Decreto 430/2001, contendo o Regulamento do Rexistro de Cooperativas de Galicia, desenvolvendo a Lei 5/1998, de 18 de decembro, de Cooperativas de Galicia, fixa uns prazos de obrigado cumprimento para a adaptación dos estatutos das sociedades a tal lei, establecendo un calendario para a mesma en razón da data de constitución, de xeito que a ausencia desa adaptación, en virtude da lei mesma, implica a disolución de pleno dereito. Por tanto empregouse a satisfacción dese requisito na altura da data de referencia como criterio principal de depuración inicial.
2. De xestión rexistral. Desde este punto de vista, tratouse de, a seguir, estudar en detalle os expedientes que subsistían como potencialmente activos, para detectar aqueles afectados por tramitacións, concluídas ou en marcha, de disolución. Non obstante, practicamente non houbo que aplicar este criterio na medida que se dispuxo dunha serie de listados que constituíron en por si marcos ben actualizados de referencia.


• Atendeuse entón a unha depuración intermedia do directorio, na súa forma nese momento, en orde á comprobación da súa exactitude e exhaustividade, coa finalidade de melloralo na medida do posible, mediante a corrección de eventuais erros toponímicos e a adición de datos telefónicos e postais de localización nos poucos casos en que faltaban ou non estaban actualizados.


• Seguidamente, procedeuse á clasificación das sociedades que, como froito da primeira depuración, estaban virtualmente activas e ían ser por tanto obxecto da enquisa, agrupándoas, en virtude da súa distribución xeográfica por proximidade, en lotes para unha abordaxe directa, xa que, como se verá, fóra de situacións de imposibilidade ou de indicacións expresas en contra por parte daquelas, sempre a abordaxe para a enquisa se efectuou de xeito presencial.


• Efectuáronse entón os envíos postais da documentación pertinente, como anticipo do posterior contacto directo que se desdobrou, á súa vez, nun telefónico e noutro xa presencial.


• Así o procedemento de contacto directo tivo dúas variantes principais:


1. En disposición de teléfono, procurábase verificar a recepción da documentación e, en caso negativo, procedíase ao reenvío reiniciando o procedemento.
2. Faltando o teléfono, ou dispóndose del pero habendo ausencia de contacto ou calquera outra eventualidade equivalente, iniciábase o procedemento específico de localización.

Con todo, antes de falar do proceso de localización, debe detallarse a descrición dos procedementos cando se daba un contacto telefónico efectivo. Así:

• Confirmábase a situación de sociedade, en canto comprobar directamente con ela se:
1. Estaba activa.
2. Estaba inactiva.
3. Cambiara de forma xurídica.

Procedíase entón, segundo os casos, do xeito seguinte:

• Se estaba activa, iniciábase o proceso de xestión da entrevista, ofrecendo todo un elenco de posibilidades: auto cobertura asesorada, presencialmente ou de xeito remoto; auto cobertura autónoma, con subsanación ulterior por idénticos procedementos; cobertura directa presencial. Estas opcións tiñan carácter virtual, a vontade dos informantes, aínda que se preferiu a abordaxe presencial, fóra da indisposición expresa. Por tanto, este procedemento daba lugar á xestión da cobertura do cuestionario en si, culminase logo ou non, xa por negativa expresa, xa por dilatación da colaboración ata o peche do traballo de campo.


• No caso das sociedades sen actividade este feito rexistrouse a partir de contactos con socios, verificados ao fío do proceso de abordaxe que se está describindo; non obstante, tamén, como axiña se verá, se chegou a tipificacións deste tipo a través do procedemento de localización que se explica a seguir; sendo ambos e dous procesos sempre presenciais.


• É idéntico, en síntese, o que poida dicirse das sociedades para as que se constatou na abordaxe directa un cambio de forma xurídica.


• Pola contra, á falta de localización ou contacto respondeuse cun procedemento peculiar que, incluíu, unha reiteración da pescuda nos termos antes mencionados, probando con posibles alternativas de denominación e enderezo e observando sistematicamente os concellos limítrofes, así como ampliando a busca a fontes complementarias.

A operación para a actualización do Directorio de Sociedades Cooperativas, en canto á captura e tratamento básico de datos, levouse a cabo unha vez verificada a depuración inicial, efectuándose a seguir un proceso de revisión e recuperación que, oportunamente rematado, determinou que os traballos foran dados por definitivamente concluídos.

RECONTOS PRINCIPAIS.

Final, a partir da depuración e mais da enquisa.

Este directorio e o informe que o acompaña, plasmado na parte denominada "Informe de Situación", singularmente, constituída por unha serie de gráficos e táboas, toma como referencia tres conxuntos de cooperativas:

• O formado por 3.627 sociedades incluídas no Rexistro de Cooperativas de Galicia ata o 30 de novembro de 2004. O directorio en si e a parte primeira do devandito "Informe de Situación" -"Cooperativas de Galicia: Descrición das súas Características"- trata deste conxunto.
• O formado, como subconxunto do anterior, por 1.049 sociedades presumiblemente activas, abordado mediante a enquisa, con resultados que se comentan logo.
• O formado polas 596 sociedades para as que se conseguiu en prazo a información, dentro das 598 que responderon de xeito efectivo a tal enquisa. A segunda parte do "Informe de Situación", plasmada nunha sección dos gráficos e táboas -"Cooperativas de Galicia Actualmente en Activo Consideradas no Estudo"- refírese aos datos de estrutura e funcionamento fornecidos por estas sociedades.

Tomando aquel conxunto de 3.627 sociedades, xa como produto de tarefas de depuración a partir dos listados do rexistro, xa dos traballos para a enquisa, naquela devandita primeira parte dos gráficos e táboas, desde o punto de vista da súa situación, distribúese do xeito seguinte:

• Sociedades activas, 754; nos próximos epígrafes sinálanse cunha letra "A" aqueles subconxuntos que nos sucesivos recontos foron nutrindo esta categoría.
• Sociedades inactivas, 353; nos próximos epígrafes sinálanse cunha letra "B" aqueles subconxuntos que nos sucesivos recontos foron nutrindo esta categoría.
• Sociedades para as que non consta a situación de actividade, 2.520; nos próximos epígrafes sinálanse cunha letra "C" aqueles subconxuntos que nos sucesivos recontos foron nutrindo esta categoría.

Agora se verá como se foi configurando gradualmente esta distribución

A partir da depuración inicial do directorio.

Cando se iniciaron os traballos o universo inicial en estudo -N₁- estaba delimitado por 3.627 sociedades que constaban no Rexistro de Cooperativas de Galicia como constituídas e rexistradas antes do 30 de novembro de 2004. Este é, do xeito referido, o universo obxecto da primeira análise no "Informe de Situación" agora ofrecido, e para o que se formulan diversas observacións, principalmente a partir dos datos de que dispón a Consellería de Traballo como froito do seu rexistro -suplementándoos con outros tirados da enquisa, en canto a aquela determinación da situación das sociedades-.

Non obstante, para actualizar o directorio, e, a partir de tal actualización, dirixir unha enquisa ás cooperativas, facíase preciso determinar, como subconxunto de N₁, o universo -N₂- constituído polas daquelas que estaban activas. En primeiro termo ese feito determinouse a partir da consideración efectiva de tal eventualidade no rexistro. Así pois, desde ese punto de vista, a distribución daquelas 3.627 Sociedades Cooperativas, de xeito previo á enquisa, foi a que se ofrece a seguir:

1. Activas virtualmente: 1.002.
2. Non localizadas: 4.
3. Sen constancia de actividade: 2.525.
4. Inactivas: 96 -incorporáronse ao subconxunto "B" de sociedades inactivas-.

• De acordo coa metodoloxía prevista, por razóns evidentes, o conxunto de 2.621 sociedades que resultan de sumar inactivas e sen constancia de actividade excluíuse en primeiro termo de cara á enquisa.


• Non obstante, a partir de considerar en detalle o estado da base de datos da que se partía, considerouse conveniente, dentro das sociedades sen constancia de actividade e pois descartadas, pescudar cales foran constituídas entre o 1 de outubro de 2003 e o 30 de novembro de 2004, resultando entón que 49 estaban nesa situación; resultando tamén por tanto que 2.476 debían, excluíndose da enquisa, engrosar o que se chamou subconxunto "C" de sociedades para as que non constaba aquela eventualidade.


• Incorporando aquelas 49 ao conxunto das que debían ser obxecto da enquisa e sumándoas pois ás 1.002 sociedades activas e 4 non localizadas, estableceuse unha cifra teórica para aquela de 1.055 sociedades.


• Porén apareceron 5 casos que, se ben na base figuraban como activas, tiñan rexistrada unha data de disolución anterior á de corte: o 30 de novembro de 2004. Asemade, 1 máis, que tamén constaba como activa, tiña rexistrada unha data de extinción igualmente anterior a aquela; as 6 computáronse no subconxunto "B" de sociedades inactivas.


• Excluídas pois estas 6 sociedades, o valor N₂ calculouse en 1.049 -N₂=1.049-, como mostra autorepresentada do universo referencial de Sociedades Cooperativas presumiblemente activas -activas ou ilocalizadas non disoltas ou extintas antes do 30 de novembro de 2004-, sendo este o número definitivo de unidades que foron obxecto da enquisa.


• A partir de aquí, por tanto, o que poida dicirse desas 1.049 cooperativas é produto do esforzo efectuado no proceso de traballo de campo.

A partir da enquisa.

Continuando na liña do anterior, a realización da enquisa tivo por efecto a seguinte clasificación das 1.049 sociedades inicialmente consideradas para ela:

• 754 sociedades activas, como feito comprobado, que configuraran o que se chamou subconxunto "A", divididas á súa vez en:
1. 598 que responderon, das que a mostra útil con que está constituída a segunda parte do "Informe de Situación^[1]" se limita a 596.
2. 93 que se negaron a responder a enquisa.
3. 63 que, sen negarse, non materializaron a súa cooperación en prazo e foron catalogadas como "pendentes".
• 251 inactivas como feito comprobado na enquisa que engrosaron o subconxunto "B" de sociedades sen actividade.
• 34 non enquisables, sendo todos os casos empresas que, por circunstancias especiais, engrosaron o subconxunto "C" conformado por aquelas para as que formalmente non existe constancia de actividade.
• 10 ilocalizadas cos datos dispoñibles e aplicando o procedemento descrito, coas que tamén se engrosou o subconxunto"C".

Por certo que, e isto debe subliñarse, no caso das negativas, pendentes, non enquisables e mesmo sen actividade, fóronse incorporando á base de datos aqueles novos que melloraban o rexistro inicial e que se foron obtendo ao fío da acción en campo.

OFRECEMENTO DE DATOS.

En particular, como froito dos traballos, ofrécense dous grandes bloques de información:

1. O directorio en si, actualizado a 30 de novembro de 2004, e só con significado informativo -xa que son os datos rexistrados os únicos que teñen valor xurídico-, accesible mediante un buscador textual ou a partir dun mapa de localización, sendo estes elementos que constan no menú da páxina. Mediante calquera dos dous procedementos, é posible a realización de consultas, empregando como criterio de busca calquera das principais variables de rexistro e caracterización, podendo combinar e xerarquizar tales variables como criterios para xerar listados e localizar sociedades concretas, ofrecéndose para todas as incluídas unha ficha individualizada de datos.
2. O "Informe de Situación", accesible na entrada do menú con esa denominación, tirado dunha análise de características básicas das sociedades e dos resultados da enquisa, presentado visualmente a través dunha dilatada serie de gráficos e táboas -551- susceptibles de distintos itinerarios de consulta, mediante un sub-menú, segundo os intereses de quen procure neles información.

Así pois, dentro da análise de características básicas, referida ao total de 3.627 cooperativas rexistradas na data de referencia aténdese á rexistrar serie de variables, en si e na súa interrelación:

• Distribución provincial
• Data de inscrición.
• Clase.
• Situación actual.
• Orientación económica -CNAE-.

Na observación dos resultados da enquisa, tirados das 596 cooperativas en activo que colaboraron efectivamente no estudo, das 1.049 presuntamente activas das que se procurou tal colaboración, as variables observadas, en si e na súa interrelación, son:

• As antes referidas pero estudadas agora en particular para a mostra.
• A orientación económica -CNAE- declarada respecto da rexistrada.
• A existencia de persoas xurídicas entre os socios e a tipoloxía destes.
• A composición por sexos dos socios persoas físicas.
• A existencia de persoal asalariado e a súa composición.
• A dedicación laboral dos socios traballadores e persoal asalariado.
• A contratación de servizos externos e o tipo destes e de fornecedores.
• A existencia de xerente.
• Unha serie de cuestións de cuestións sobre organización e xestión interna: asembleas, participación nas mesmas e frecuencia; consello reitor e composición deste; perfil do/a presidente/a.
• A promoción e participación de/en actividades formativas.
• O capital social.
• A cifra de negocio en 2001, 2002 e 2003.
• A conexión á rede.
• Algunhas referencias ao control de calidade.
• A existencia de investimentos en tecnoloxía.
• Unha serie de cuestións específicas para clases concretas de cooperativas.

Velaí os contidos e posibilidades de consulta que se poñen a disposición da poboación xeral e dos expertos para un mellor coñecemento do fenómeno cooperativista no noso país, na súa realidade tanxible.